สอวช. เผยแนวทางใช้ Digital Foresight ร่วมกำหนดนโยบายประเทศ รับมือการเปลี่ยนแปลงของโลกอนาคต
26 สิงหาคม 2569) ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) และ Executive Director of APEC Center for Technology Foresight (ศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “Digital Foresight” ภายใต้หลักสูตร AI STRATEGY MANAGEMENT จัดโดย มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาองค์กรภาครัฐ (IRDP) ณ โรงแรมเดอะแลนด์มาร์ค กรุงเทพฯ หลักสูตรนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพในการเป็นผู้นำของผู้บริหารระดับสูง และสร้างความเข้าใจการเชื่อมโยงองค์ความรู้กับมุมมองเชิงบริหารการวางกลยุทธ์ AI โดยผู้เข้าร่วมอบรมในหลักสูตร ประกอบด้วย ผู้บริหารของหน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ และภาคเอกชน
ดร.สุรชัย กล่าวถึงโครงสร้างภาพรวมของกระทรวง อว. ที่ประกอบด้วยหน่วยราชการระดับกรม รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานในกำกับ และองค์การมหาชน รวมถึงสถาบันอุดมศึกษาของรัฐที่เป็นส่วนราชการ โดย สอวช. อยู่ในกลุ่มหน่วยงานของรัฐในกำกับกระทรวง อว. มีหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางด้านนโยบาย ที่มีบทบาทสำคัญในการวางแผน กำหนดทิศทางและผลักดันนโยบายระดับชาติในด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) ของประเทศไทย
สอวช. ยังมีบทบาทสำคัญในการเป็นที่ตั้งของศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค (APEC Center for Technology Foresight: APEC CTF) ที่ก่อตั้งในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 โดย APEC CTF เป็นหน่วยงานเชี่ยวชาญแห่งแรกและแห่งเดียวในไทยที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากทั้ง APEC และรัฐบาลไทย มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการกำหนดนโยบาย โดยใช้เครื่องมือคาดการณ์อนาคต (Foresight) เข้ามาสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย สร้างความร่วมมือระดับภูมิภาค ผ่านการเชื่อมโยงเครือข่าย APEC และพันธมิตรระหว่างประเทศ พัฒนาศักยภาพ ส่งเสริมการเรียนรู้เครื่องมือ กระบวนการ Foresight และมุมมองอนาคตเชิงยุทธศาสตร์ ใช้การคาดการณ์อนาคต เพื่อเตรียมความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง
ดร.สุรชัย ได้ชี้ให้เห็นถึงเทรนด์การเปลี่ยนแปลงในอนาคตและเน้นย้ำว่า กลยุทธ์ที่ดีไม่ได้เริ่มจากเทคโนโลยี แต่เริ่มจากการเข้าใจสัญญาณว่าอนาคตกำลังเปลี่ยนไปทางไหน ซึ่งสัญญาณการเปลี่ยนแปลงนั้นมีทั้งเทคโนโลยีที่เกิดใหม่ แนวโน้มเศรษฐกิจ พฤติกรรมผู้บริโภค สิ่งแวดล้อมและสังคม นโยบายและกฎระเบียบ โดย Digital Foresight จะช่วยให้ผู้บริหารไม่เพียงแต่ “ตามเทคโนโลยีให้ทัน” แต่สามารถเลือกอนาคตที่องค์กรควรสร้างได้
ดร.สุรชัย ฉายภาพให้เห็นเทรนด์ของ AI และธุรกิจในช่วงปี ค.ศ. 2026-2030 ที่เทคโนโลยี AI และดิจิทัลกำลังพัฒนาจากการประยุกต์ใช้ในระยะใกล้ไปสู่เทคโนโลยีขั้นแนวหน้า (Frontier Technologies) ที่มีผลกระทบสูงในอนาคต AI และดิจิทัล จะสร้างผลกระทบต่อหลายมิติ อาทิ กฎระเบียบ ข้อมูลความเชื่อมั่น และความเสี่ยงด้านกำลังคน รวมถึงกระบวนการทำงานด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล นอกจากนี้ AI ยังกำลังเข้ามามีบทบาทในการจัดทำนโยบาย โดยใช้ AI ช่วยสแกนสัญญาณอนาคต วิเคราะห์แนวโน้มและสนับสนุนการกำหนดนโยบาย
